با افزايش روزافزون جمعیت جهان و برقراري کانالهاي ارتباطي بين جوامع که افزايش تقاضا را به همراه داشته از یکسو و توسعه تکنولوژيها، توليد محصولات مختلف بهشکل انبوه، توسعه تجهيزات و روشهای حملونقل از سوي ديگر و همچنين تغييرات رفتاري در الگوي مصرف، باعث ایجاد تغييرات بنيادين در شيوههاي تجارت شده است بطوریکه روشهای سنتی تولید محصول جوابگوي اين نیازها نبوده و با کمک تکنيکهاي مديريت و ابزارهاي نرمافزاري و سختافزاري جديد، تجارت نيز جنبه علميتر و تخصصيتري به خود گرفتهاست.
- قابلیت ردیابی (Traceability) چیست؟
- انواع مختلف روشهای ردیابی در زنجیره تامین
- مزایای استفاده از سیستمهای ردیابی در سازمانها
- جمعبندی
قابلیت ردیابی (Traceability) چیست؟
قابليت رديابي (مستندسازي حركت محصول در زنجیرهتامین) راهي است كه تاريخچهاي قابلبررسی از محصول را فراهم ميسازد. همچنین این قابليت، توانايي يك سيستم در ارائه گزارشهای وضعيت جاري يا سـوابق مربـوط بـه وضعيت حاكم بر تامین و تولید در گذشته است. در سيستمهاي توليدي قابليـت رديـابي بـه ردگيـري يك محصول و يا انباشتهاي آن و دسترسي به سوابق آن در كـل فرآينـد توليـد محصول، از تهیه مـواد اوليه گرفته تا مصرف محصول نهايي توسط مشتري خريداري شده، اطلاق ميشود.
گذشـته از كـاربرد سيسـتم ردیابی در مدیریت زنجیره تامین در حـوزههـاي مختلـف صـنعت، دامنـه تعريـف و اسـتقرار آن از سـطح كارخانجات توليدي به كل زنجيره ارزشي كه كارخانه مزبور در آن تعريـف شده و بهعنوان زنجيره تـأمين آن كارخانـه شـناخته مـيشـود، گسـترش پيـدا كـرده اسـت. افزايش سطح آگاهي و بهتبع آن انتظارات مشتريان از توليدكنندگان باعث شده است رديابي نه بهعنوان يك مزيت، بلكه بهعنوان يك الزام از سوي مشتريان درخواست شود. علاقه مشتريان به داشتن اطلاعاتي درباره مبدأ اوليه، شرايط فرآوري، توليد، مونتاژ و عرضه محصول باعث شده است سيستمهاي رديابي در قالب سيستمهاي اطلاعاتي حوزه بازاريابي و فروش اهميت فراواني بيابند.
ايجاد قابليت رديابي از طريق استقرار سیستمهای رديابي ممكن است. اين سیستمها ميتوانند كاغذي باشند، اما در حال حاضر از ابزارهاي پیشرفته فناوري اطلاعات نيز جهت استقرار، تجهيز و راهاندازي سيستم رديابي استفاده ميشود که در ادامه هر یک از این روشهای ردیابی بطور کامل شرح داده خواهند شد.
تیم هوشمند مکاترونیک تابان، در زمینه مدلسازی و پیادهسازی زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری در زمینه ردیابی محصولات آماده خدمترسانی به شما عزیزان است. جهت کسب اطلاعات بیشتر، همکاران ما آماده پاسخگوییی بهشما عزیزان میباشند.
انواع مختلف روشهای ردیابی در زنجیره تامین
اهمیت استفاده از سیستمهای ردیابی در زنجیره تامین در سازمانهای مختلف به خوبی ثابت شده است. همانطور که در مقدمه این مقاله بحث شد، جهت دستیابی به اطلاعات جامع از هر محصول، تمامی جنبههای مختلف از محصول مورد نظر باید در هر مرحله ثبت شود. تولیدکنندگان اغلب ترجیح میدهند مدلسازی ردیابی محصولات خود را در بخشهای کوچکتر شروع کرده و در مراحل بعدی این سیستم را تا ابعاد جامع و بزرگتر توسعه دهند. برای درک بیشتر مکانیزم یک زنجیره تامین قابل ردیابی، اجازه دهید انواع روشهای قابلیت ردیابی را بررسی کنیم.
امروزه عباراتی چون ردیابی کالا از مزرعه تا سفره غذا، یا ردیابی محصول منبع اولیه تا قفسه فروشگاه، در تبلیغات محصولات صنایع مختلف بسیار بهچشم میخورد که این امر به قابلیت ردیابی زنجیره تامین سرتاسری و جامع اشاره دارد. در کشورهای اروپایی این فرآیند در صنعت غذایی و نوشیدنی به یک مزیت کاملا رقابتی تبدیل شدهاست و این امکان را به خریدار محصول میدهد تا با اسکن کردن بارکد روی محصول، تمام مواد اولیه استفاده شده در محصول به همراه اطلاعات تامینکنندگان و تاریخچه تولید هریک از این مواد و همچنین تمام مراحل تولید محصول و ورود آن به بازار مصرف، قابل مشاهده باشد. مدل دوم قابلیت ردیابی که در سازمانهای بزرگ و تعداد ورودی مواد ائلیه بالا استفاده میشود، به مدل ردیابی محصول درون سازمانی معروف است که میتوان گفت قسمتی از مدل جامعتر است. در ادامه به توضیح مفصلتر هر یک از این روشهای ردیابی خواهیم پرداخت.
مدل ردیابی جامع و سراسری محصول :
در این مدل از سیستم ردیابی زنجیره تامین، دو بخش اصلی شامل فرآیندهای بالادستی و پایین دستی که دو دسته مجزا با ذینفعان جداگانه است، وجود دارد.
فرآیندهای بالادستی دستهای از فرآیندهایی را شامل میشوند که تا مرحله تولید محصول باید طی شود، و از منبعیابی مواد خام مورد نیاز شروع شده و تا مرحله تولید محصول نهایی ادامه دارد. در این بخش، روابط گوناگونی از ذینفعان و تامین کنندگان متعدد برای ورودیها و مواد تشکیل دهنده وجود دارد که بایستی بنا به مدل تهیه مواد اولیه و روشهای تولید محصول مدل شوند.
قابلیت ردیابی محصول در مرحله پایین دست نیز بسیار حیاتی و همچنین پیچیده است و به تضمین ایمنی و پایداری محصول تولیدشده کمک میکند. قابلیت ردیابی در مراحل پایین دستی پس از تولید محصول شروع می شود و شامل ردیابی محصول از کارخانه تا قفسه فروشگاهها و حتی مصرف کننده نهایی است. نحوه لجستیک و ذخیرهسازی محصول در این بخش از تولید محصول قابل توجه است. بطوریکه میتوان اذعان داشت با ردیابی محصول در این مرحله اطمینان از ایمنی مواد غذایی، اجتناب از انحراف بازار و دسترسی به دادهها امکانپذیر میشود.
این مرحله ا فرآیند ردیابی، همچنین بخش بسیار پویایی است که اغلب تحت تأثیر تقاضای مصرف کننده قرار میگیرد.ردیابی جامع و سراسری محصول گاهی اوقات به عنوان قابلیت ردیابی رو به جلو و روبه عقب نیز شناخته می شود. در یک توضیح جامع از این فرآیند میتوانن اظهار داشت که ردیابی مواد خام تا منبع آنها برای ملاحظات پایدار گرفته تا ردیابی منشا آلودگی مواد غذایی و اطمینان از فراخوان موثر، همگی از قابلیتهای ردیابی جامع و سراسری بشمار میآیند.
مدل ردیابی دورنسازمانی
سیستم ردیابی درون سازمانی بعنوان یک رویه رایج در استخراج اطلاعات تمامی مواد و محصولات موجود در شرکتها و سازمانهای بزرگ، استفاده میشود. این سیستم بسته به نیاز مدیران، میتواند در یک محل خاص مانند داخل کارخانه یا انبار یا در سراسر سازمان و یا حتی فقط یک خط تولید اجرا شود. قابلیت ردیابی داخلی تضمین میکند که محصولات به درستی و بهشکل کارآمد تولید و بستهبندی میشوند و به شناسایی و اصلاح مسائل عملیاتی و کیفیت همراه با ناکارآمدی های احتمالی کمک میکند.
مزایای استفاده از سیستم ردیابی در سازمانها
استفاده از قابليت رديابي بهعنوان راهكار و ابزاري در حل مسائل، چالشها و مشكلات صاحبان کسبوکار اهميت بالایی دارد. بسياري از مشكلات زنجیرهتامین با دسترسي بهموقع به اطلاعات مربوط به جريان مواد قابلپیشگیری است. از ویژگیهای سیستم ردیابی که باعث گرایش صنایع و تولیدکنندگان مختلف به این روش مدیریت در زنجیره تامین شده است، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بهبود کیفیت محصولات : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولید کنندگان و توزیع کنندگان میتوانند به راحتی وضعیت محصولات را پیگیری کنند و در صورت وجود مشکل، سریعا به آن رسیدگی کنند. این امر باعث بهبود کیفیت محصولات و افزایش رضایت مشتریان خواهد شد.
- کاهش هزینههای تولید : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولید کنندگان و توزیع کنندگان میتوانند هزینههای خود را به دلیل کاهش موارد عودت محصولات و هزینههای مربوط به تعمیر و نگهداری کاهش دهند.
- بهبود بهرهوری : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولید کنندگان و توزیع کنندگان میتوانند بهبود بهرهوری خود را با دسترسی به دادههای دقیق و درست افزایش دهند. در واقع، این سامانه باعث بهینهسازی فرآیندهای تولید و توزیع محصولات میشود.
- افزایش اعتبار : استفاده از سامانه ردیابی محصولات، به مشتریان نشان میدهد که تولید کننده یا توزیع کننده، به کیفیت محصولات خود توجه دارد و در صورت وجود مشکل، به سرعت آن را رفع میکند. این امر باعث افزایش اعتبار و رضایت مشتریان میشود.
- توسعه کسبوکار : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولیدکنندگان و توزیعکنندگان میتوانند به راحتی برای توسعه کسب و کار خود تلاش کنند.
- ارتقای امنیت : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، میتوان برای جلوگیری از ورود کالاهای جعلی به بازار و برای پیگیری کالاهای مسروقه از این سامانه استفاده کرد. همچنین، امکان مشاهده کلیه فعالیتهایی که بر روی یک محصول انجام شده است، وجود دارد که از نظر امنیتی بسیار مهم است.
- تضمین تولیدات پایدار : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولیدکنندگان میتوانند به راحتی تولیدات پایدار خود را تضمین کرده و به دلیل دقت در پیگیری تولیدات، میتوانند به راحتی نقاط ضعف را شناسایی کرده و در راستای بهبود عملکرد خود پیش روند.
- رشد بازار : با استفاده از سامانه ردیابی محصولات، تولیدکنندگان میتوانند با ارائه محصولات با کیفیت بالا و پایدار، اعتماد مشتریان را جلب کرده و بازار خود را توسعه دهند. این امر میتواند با ارائه محصولات با کیفیت و پایدار باعث رشد کسبوکار و افزایش سهم بازار برای تولیدکننده شود.
تیم هوشمند مکاترونیک تابان، در زمینه مدلسازی و پیادهسازی زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری در زمینه ردیابی محصولات آماده خدمترسانی به شما عزیزان است. جهت کسب اطلاعات بیشتر، همکاران ما آماده پاسخگوییی بهشما عزیزان میباشند.
جمعبندی
بطورکلی سامانه ردیابی محصولات یک راهکار بسیار ارزشمند است و با استفاد از این سیستم میتوان به دقت وضعیت هر محصول را پیگیری نموده و در صورت نیاز بهسرعت بدان رسیدگی کرد و سبب بهبود بهرهوری و کیفیت ،کاهش هزینهها و کسب استانداردهای مورد نیاز شد. سیستمهای ردیابی محصولات در صنایع مختلف از نفت وگاز گرفته تا صنعت آرایشی بهداشتی درحال استفاده هستند و به جهت اینکه تولید محصول یا ارائه خدمات در هر یک از این صنایع با یکدیگر متفاوت است، باید مدلسازیهای جداگانهای متناسب با هر صنعت برای ردیابی محصولات صورت پذیرد. روشهای مختلفی جهت ردیابی محصولات درحال استفاده است که در مطالب آتی این روشها توضیح داده شدهاند.
سردخانه هوشمند با هدف کنترل بهتر دما و رطوبت و با رشد نسل چهار انقلاب صنعتی در دهه اخیر مورد توجه صنایع قرار گرفتهاست. سنسورهای مختلف بهکار رفته در این سردخانهها تغییرات دمایی، رطوبتی و عملکردی را ثبت کرده و بهشکل بلادرنگ در اختیار شما قرار میدهند. بهطور کلی سردخانهها با هدف انجماد و نگهداری مواد غذایی مختلف مانند محصولات کشاورزی، مواد پروتئینی، مواد لبنی، صیفی جات، تجهیزات پزشکی، شیمیایی، دارویی و… طراحی و به کار برده میشود. یکی از نکات مهم در ساخت سردخانه، کنترل دقیق میزان رطوبت و دما داخل آن است که متناسب با محصولات انجام گیرد. این فرآیند قبلتر به کمک نیروی انسانی در بازههای زمانی مشخص انجام میشد، اما امروزه به کمک هوشمندسازی و سیستمهای بلادرنگ شما در هر لحظه میتوانید دما، رطوبت، آلودگی و هر مورد نظر خود را از راه دور و به طریقهای مختلف پایش و کنترل کنید.